Rečnik

Akupunktura – ubadanje finim iglama u posebne akupunkturne tačke na živom tkivu  ljudskog organizma. Upotrebljava se za otklanjanje bola ili kao lokalna anestezija.

Alergija – stanje povećane osetljivosti na pojedinu hranu, čestice prašine, polen, ujede insekata ili lekove.

Amalgam – materijal za trajne ispune. To je legura žive sa jednim ili više metala. Legura se meša sa živom da bi se dobio amalgam za zubne ispune. Amalgam se stavlja uglavnom na premolarima i molarima, odnosno izvan linije osmeha jer ne zadovoljava estetski kriterijum.

Amputacija – odsecanje, odnosno amputacija jednog, ređe i dva korena zuba.

Analgetik – supstanca, lek koji umanjuje bol.

Analgezija – stanje nemogućnosti osećaja bola.

Anestezija – stanje nemogućnosti osećaja (bol, toplo, hladno, itd).

Antibiotik – supstanca, lek sposoban da uništi ili spreči razvoj bakterija.

Apsces – gnojno zapaljenje, jasno ograničeno, membranom odvojeno od okolnog zdravog tkiva.

Bisekcija zuba – presecanje u vertikalnom smeru, sa ciljem da se razdvoje korenovi i sačuvaju obe polovine ugroženog zuba.

Cement – pokriva koren zuba i predstavlja najslabije mineralizovano tkivo među tvrdim zubnim supstancama.

Cista – kuglasta šupljina uključena u tkivo sa vlastitom ovojnicom i šupljinom ispunjenom tečnošću. Dele se na ciste mekih tkiva i tvrdih tkiva.

Dentalni karijes – progresivna destrukcija gleđi, dentina i cementa uzrokovana aktivnošću mikroorganizama na površini zuba.

Dentalni plak – bezbojna naslaga koja se taloži na zubima, ali i na drugim mestima. Sadrži i bakterije tako da se naziva i mikrobni plak. Ove naslage mogu biti obojene hranom i homogenim bakterijama.

Dentin – slabije mineralizovano tkivo (od gleđi) koje se nalazi ispod gleđi u kruničnom delu zuba, a iznad pulpe. On je slabije mineralizovan.

Endodontska terapija – lečenje obolele pulpe koja se nalazi u šupljini krunice i korena zuba. Pulpa najčešće oboleva usled dubokog karijesa. Terapija, ako je moguće, podrazumeva očuvanje same pulpe, ali – ako je proces već odmakao – onda otklanjanje pulpe i čišćenje kanala korena, pomoću instrumenata i sredstava za ispiranje. Nakon lečenja, kanal se puni pastom i gutaperkom, a zub se zatvara plombom ili krunicom.

Fluor – gas, halogeni element, ne nalazi se slobodan u prirodi. Učestvuje u radu fermenata i daje čvrstinu kostima i zubima. Koristi se za predohranu od karijesa.

Fluorisanje zuba – lokalno, aplikacija različitih sredstava sa sadržajem fluora na zube, u clju njihove zaštite od karijesa. Koriste se i paste, lakovi i gelovi, sa sadržajem fluora, kojima se premazuju površine zuba.

Fokalna žarišta – patološki procesi u predelu usne duplje koji bi mogli biti žarišta. To znači da, pod određenim okolnostima, mogu izazvati oboljenja (srca, bubrega, zglobova, alergijske reakcije, itd).

Frenektomija – potpuno uklanjanje frenuluma, odnosno plike.

Gangrena – nekrotična, odumrla pulpa inficirana mikroorganizmima.

Gingivektomija – hirurški zahvat kojim se deluje na parodontalne džepove – tako što se odstranjuje deo gingive, koja čini meki zid parodontalnog džepa.

Gingivitis – zapaljenje desni.

Gingivoplastika – hirurški zahvat kojim se odstranjuje nabujalo tkivo gingive, a time otklanjaju i gingivalni džepovi. Gingivoplastikom se tkivu vraća oblik kakav je bio pre oboljenja.

Gleđ – mineralizovano tkivo u organizmu. Transparentna je i pokriva dentin krunice zuba.

Granulom – predstavlja hronično zapaljenje tkiva oko vrha korena zuba bez vidno izraženih simptoma oboljenja.

Hemisekcija zuba – presecanje u vertikalnom smeru gde se jedan koren, odnosno deo zuba čiji je parodoncijum razoren, odstranjuje.

Imedijatna proteza – totalna ili parcijalna proteza koja se stavlja u usta neposredno po vađenju prirodnih zuba.

Impaktiran zub – zub koji ne može izniknuti jer postoji mehanička prepreka. Mehanička prepreka može biti drugi zub ili kost. Najčešće impaktirani zubi su gornji očnjaci i gornji i donji umnjaci.

Kiretaža ili obrada parodontalnih džepova – terapijski zahvat kojim se deluje na parodontalne džepove, u cilju njihovog smanjenja ili potpune eliminacije. Sastoji se u uklanjanju patološki izmenjenog tkiva parodoncijuma.

Kompoziti – materijali za trajne ispune. Predstavljaju kombinaciju najmanje dva materijala različite hemijske prirode. Spadaju u estetske materijale, pa se koriste za ispune na prednjim i bočnim zubima.

Kruna zuba – deo zuba prekriven gleđu od slobodnog ruba desni do okluzalne površine ili incizalne ivice.

Metalno-keramička kruna – veštačka kruna koja ima nepečenu keramičku fasetu, boje prirodnog zuba, direktno na metalnoj košuljici.

Metalno-keramički most – nadoknada izgubljenih zuba gde je keramički materijal boje prirodnog zuba, direktno napečen na metalni skelet.

Most – nadoknada jednog ili više izgubljenih zuba, u cilju rekonstrukcije odnosa i rehabilitacije funkcija oštećenog mastikatornog organa. Preko veštačke krune fiksiran je za zube nosače, preko kojih se opterećenje prenosi isključivo na potporni aparat zuba.

Nekroza – odumiranje tkiva pulpe, koje nastaje postepeno ili brzo, u zavisnosti od uzroka.

Nosač mosta – sastrugan prirodni zub na koji se cementnim materijalom, preko veštačke krunice, fiksira most.

Ormoceri – materijali za trajne ispune, nove generacije. Sistem dva translucenta sa najvećom estetikom; sadrže keramičke nanočestice, koje im daju veliku otpornost na prelome i abraziju. Koriste se za prednje i bočne ispune, kao i kod nadogradnje.

Parcijalna proteza – nadoknada za više izgubljenih prirodnih zuba i njihovih potpornih tkiva. Pacijent može da je vadi i ponovo stavlja u usta.

Parodontitis – ograničeno zapaljenje apeksnog parodoncijuma odnosno tkiva oko vrha korena zuba.

Plomba – ispun koji se stavlja u obrađenu i očišćenu šupljinu zuba. Plomba ima zadatak da vrati prvobitan oblik zuba i da zaustavi napredovanje karijesa. Ispuni mogu biti od amalgama (kada ne ispunjavaju estetske zahteve), kompozita, ormocera, keramičkog inleja ili onleja (kada ispunjavaju estetske zahteve).

Porcelanska kruna – fiksna nadoknada od keramičkog materijala.

Porcelanski most – fiksna nadoknada od porcelana.

Privremena kruna – zaštitna kruna od akrilatnog materijala, koja štiti zub i okolno tkivo do izrade, odnosno cementiranja, stalne fiksne nadoknade.

Privremena proteza – zubna proteza koja se, iz estetskih i funkcionalnih razloga, nosi kraći vremenski period – do dobijanja stalne proteze.

Privremeni most – nadoknada za izgubljene zube od brzovezujućeg akrilata, ili skinut stari most. Štiti izbrušene zube i meka tkiva do izrade, odnosno cementiranja stalnog mosta.

Proteza – veštačka zamena za izgubljene prirodne zube i potporna tkiva. Postoje: totalna, parcijalna, imedijatna, skeletirana proteza.

Pulpa – zubna pulpa je smeštena u šupljini krunice i korena zuba. Izgrađena je od ćelija, vlakana, krvnih i limfnih sudova, nerava i osnovne supstance.

Pulpitis – zapaljenje zubne pulpe.

Režanj operacija – hirurški zahvat koji se najčešće koristi u odstranjivanju parodontalnog džepa.

Skeletirana proteza – parcijalna proteza koja se sastoji od metalnog skeleta sa kruncama akrilatnih ili porcelanskih zuba, povezanih za skelet pomoću akrilatnog materijala. Oblik i veličina skeleta i sistem kukica zavisi od rasporeda i oblika preostalih zuba i veličine krezubog prostora.

Subgingivalni kalkulus – mineralizovani plak različit od supragingivalnog. Nalazi se ispod ruba desni i sastoji se od nekoliko bakterija. Vrlo je čvrst.

Supragingivalni kalkulus – mineralizovani plak koji se nalazi iznad ruba desni.

Totalna proteza – nadoknada za sve izgubljene prirodne zube donje ili gornje vilice i njihova potporna tkiva.

Vironit – proteza sa metalnom osnovom.

Zalivanje fisura – postavljanje zaštitnih materijala na grizne površine mladih stalnih zuba u cilju sprečavanja nastanka karijesa.